Aukinn stuðningur við einhliða upptöku Evru

Grein í European Voice í fyrradag fjallar um einhliða upptöku evru í austur Evrópu. Greinin ber yfirskriftina "Why unilateral adoption of the euro should be tolerated" og höfundurinn Ludek Niedermayer er núverandi forstjóri Deloitte í Mið-Evrópu en fyrrverandi "deputy governor of the Czech National Bank". Semsagt ekki alger liðléttingur.

Umræðan um að opna myntbandalagið fyrir löndum sem ekki uppfylla núverandi skilyrði er ekki einskorðuð við Ísland heldur snýst hún að mestu um ríkin fyrir botni Eystrasalts, Austur Evrópu og ríki fyrrverandi Júgóslavíu. Tvö þeirra síðastnefndu, Svartfjallaland og Kosovo hafa reyndar nú þegar tekið upp Evruna einhliða þótt þau mæli ekki með því að aðrir geri það sama.

Samkvæmt ofurbloggaranum Tony Barber hjá Financial Times leggst ESB gegn einhliða evruupptöku annarra ríkja af ótta við mögulegan óstöðugleika sem því fylgdi. Evran sem gjaldmiðill er ekki nema 10 ára gömul hagfræðitilraun sem á sér engin fordæmi og því vilja menn fara varlega. Hins vegar blasir við að óstöðugleikinn er staðreynd og í núverandi stöðu þarf að lágmarka skaðann af fjármálakreppunni og koma í veg fyrir að hún dýpki enn frekar.

Það er á þeim nótum sem Ludek Niedermayer rökstyður þá skoðun sína að ESB eigi að búa til einskonar millistig Evruaðildar (semi-membership). Þannig auka-aðild geti aukið stöðugleika og aðstoðað illa stæð ríki á jaðri Evrusvæðisins við að ná tökum á efnahagsvanda sínum. Slæmt efnahagsástand þessara ríkja sé veruleg ógnun við stöðuguleika á Evrusvæðinu og því geti Evruvæðing þeirra verið einfaldasta og ódýrasta leiðin til aðstoðar.

Umræðan um útvíkkun Evrusvæðisins mun örugglega halda áfram og það er mikil einföldun að slá þennan möguleika út af borðinu án skoðunar eins og talsmenn Samfylkingarinnar hafa gert síðustu daga. Við eigum þvert á móti að kynna okkur vandlega stöðu þeirra ríkja sem nú eru að velta þessum möguleika fyrir sér. Það kann vel að vera að þar eigum við samleið.

Við skulum þó aldrei líta á einhliða upptöku Evru sem leið til að öðlast (eða viðhalda) sjálfstæði frá Evrópusambandinu. Minnumst orða Jürgen Stark stjórnarmanns í Evrópska Seðlabankanum á fundi Viðskiptaráðs í febrúar 2008:

"After all, a currency is a key attribute of sovereignty. Sharing a common currency implies sharing a common political destiny."